دکتر جلال بدخشانی و پروفسور هرمان لندولت، میهمانان ویژه‌ی مراسم رونمایی کتاب در مرکز نشر میراث مکتوب در تهران بودند که به معرفی دیوان قائمیّات (اشعار دور قیامت)، اثر قرن سیزدهم تألیف حسن محمود کاتب اختصاص داشت. ....



دکتر بدخشانی، ویراستار کتاب تشریح نمود که چگونه انتشار قائمیات رویدادی برجسته در تاریخ شعر فارسی محسوب می‌شود. این اثر که در الموت و دوران امام اسماعیلی نزاری، حسن علی‌ذکره‌السلام (۵۵۷-۶۱ هجری/۱۱۶۲-۶۶ میلادی) تألیف گردیده‌است، در زمینه‌ی واژگان مرتبط با ادبیات و سنت اسماعیلیِ نزاری بسیار غنی است. دکتر بدخشانی سفر حیرت‌انگیزی که نسخه‌ی خطّیِ اصلی این اثر در طول قرن‌ها با آن مواجه بوده را تشریح نمود. حدود ۴۰۰ سال پیش فردی که دیوان قائمیات را دراختیار داشته از ترس اینکه این اثر توسط دشمنان از بین برود، آن‌را در شکاف دیواری پنهان نموده و با گچ پوشانده‌است. قدیمی‌ترین دست‌نوشته‌ی وجه دینِ ناصرخسرو نیز در همان شکاف پنهان گردیده بود. وی توجّه و درگیری خود با این متن را که چندین دهه بطول انجامید، بطور کامل شرح داد.

پروفسور لندولت در سخنرانی‌اش تأکید نمود که اسماعیلیان، بویژه پس از اعلان عقیده‌ی قیامت، توجه خویش را به تولید آثار منظوم عمدتاً به زبانِ فارسی معطوف داشتند. وی به‌عنوان مثال به کشف‌المحجوب هجویری اشاره نمود که البته نباید با کشف‌المحجوب سجستانی اشتباه شود. پروفسور لندولت تشریح نمود که علتِ ترجیح دادن زبان فارسی به عربی این بود که اسماعیلیان می‌خواستند ارتباط نزدیکی با مردم داشته باشند و این امر ازطریق شعر فارسی بهتر حاصل می‌شد. به‌اعتقاد پروفسور لندولت، شاعر در پی ارتباط با روح است و این کار ازطریق شعر میسر می‌شود. وی معقتقد است هنگامی‌که هجویری از شریعت سخن می‌گوید مقصود او ارتباط جسمانی است و وقتی از حقیقت سخن به‌میان می‌آورد به ارتباط روحانی اشاره دارد. پروفسور لندولت همچنین به این اعتقاد اسماعیلی پرداخت که یکی از معانی قیامت، حقیقت است و این مفهوم در جای‌جایِ دیوان قائمیات ذکر شده است.

دکتر بدخشانی در بخشِ پایانی‌ِ سخنان‌اش پس از جلسه‌ی پرسش و پاسخ، از پروفسور کدکنی، دکتر فرهاد دفتری، دکتر ایرانی، آقای باهر و خانواده‌ی آقای شفیع رضایی و ملامرتضی برزگر قدردانی نمود.

صفحات مرتبط در وبسایت مؤسسه‌ی مطالعات اسماعیلی: